Mag de politie hacken?
Ja, sinds 1 maart 2019 heeft de Nederlandse politie een wettelijke hackbevoegdheid. De Wet Computercriminaliteit III (Wet CC III) introduceerde artikel 126nba en volgende in het Wetboek van Strafvordering, waarmee opsporingsambtenaren onder strikte voorwaarden mogen binnendringen in computers, servers en smartphones.
Dit wordt ook wel onderzoek in een geautomatiseerd werk genoemd – de juridische term voor "hacken door de politie."
Wettelijke grondslag: artikel 126nba Sv
"De officier van justitie kan, na machtiging van de rechter-commissaris, bevelen dat een opsporingsambtenaar een geautomatiseerd werk binnendringt."
Wat mag de politie concreet?
Bij een gehonoreerd hackbevel mag de politie:
| Bevoegdheid | Toelichting |
|---|---|
| Binnendringen | Toegang verkrijgen tot computer, server, telefoon, cloud |
| Software installeren | Forensische tools, keyloggers, remote access tools |
| Gegevens vastleggen | Bestanden kopiëren, communicatie opnemen |
| Communicatie onderscheppen | Real-time meelezen/luisteren |
| Gegevens ontoegankelijk maken | Bijv. ransomware uitschakelen |
| Apparaat lokaliseren | GPS-tracking via geïnstalleerde software |
Voorwaarden en waarborgen
De hackbevoegdheid is aan strikte voorwaarden gebonden:
- Misdrijf ex art. 67 Sv – Alleen bij ernstige misdrijven waarvoor voorlopige hechtenis mogelijk is
- Machtiging rechter-commissaris – Voorafgaande rechterlijke toetsing is verplicht
- Proportionaliteit – Het middel moet in verhouding staan tot de ernst van het feit
- Subsidiariteit – Minder ingrijpende middelen moeten eerst zijn overwogen
- Technische verslaglegging – Gedetailleerd verslag van alle handelingen
FO Politie: Team Forensische Opsporing
De uitvoering van de hackbevoegdheid ligt bij gespecialiseerde teams binnen de politie:
Wat is FO Politie?
FO Politie (Forensische Opsporing) is de verzamelnaam voor de forensische diensten binnen de Nederlandse politie. Op het gebied van digitale opsporing zijn de volgende teams actief:
| Team | Functie |
|---|---|
| Team Forensische Opsporing | Algemeen sporenonderzoek (digitaal en fysiek) |
| Digitale Recherche | Onderzoek naar cybercrime |
| Team High Tech Crime (THTC) | Complexe cybercrime-onderzoeken |
| Forensisch Instituut | Analyse van inbeslaggenomen apparatuur |
Taken van FO Politie (digitaal)
- Forensische extractie van telefoons, computers, servers
- Analyse van digitaal bewijsmateriaal
- Uitvoering hackbevoegdheid onder leiding van Officier van Justitie
- Malware-analyse en reverse engineering
- Netwerkforensics – analyse van netwerkverkeer
- Cloud forensics – onderzoek in cloud-omgevingen
Wanneer wordt de hackbevoegdheid ingezet?
De hackbevoegdheid wordt vooral ingezet bij:
- Zware georganiseerde criminaliteit (drugshandel, wapenhandel)
- Terrorisme en terrorismefinanciering
- Kinderporno en seksueel misbruik
- Grootschalige cybercrime (ransomware, fraude)
- Encrypted communicatiediensten (EncroChat, Sky ECC)
Bekende zaken
- EncroChat (2020) – Franse en Nederlandse autoriteiten infiltreerden het encrypted platform
- Sky ECC (2021) – Belgische en Nederlandse operatie tegen versleuteld netwerk
- Ennetcom (2016) – Canadese server met encrypted communicatie gekraakt
Technische uitvoering
Methoden van binnendringen
| Methode | Beschrijving |
|---|---|
| Exploit | Kwetsbaarheden in software misbruiken |
| Phishing | Gebruiker verleiden tot installatie van software |
| Evil maid | Fysieke toegang tot apparaat verkrijgen |
| MITM-aanval | Verkeer onderscheppen en manipuleren |
| Malware | Trojans of RATs installeren |
| Social engineering | Gebruiker manipuleren |
Gebruikte tools
De politie maakt gebruik van commerciële en eigen forensische tools:
- Cellebrite – mobiele extractie (UFED, Physical Analyzer)
- Graykey – iPhone-extractie
- EnCase – forensische analyse
- FTK – Forensic Toolkit
- Eigen ontwikkelde tools – niet publiek bekend
Grenzen aan de hackbevoegdheid
De wetgever heeft grenzen gesteld aan wat de politie mag:
Wat de politie NIET mag
- Hacken zonder machtiging van rechter-commissaris
- Hacken bij lichte vergrijpen – alleen art. 67 Sv-delicten
- Ongelimiteerd gegevens verzamelen – proportionaliteit vereist
- Gegevens vernietigen (behalve bij ontoegankelijk maken met doel)
- Internationaal hacken zonder rechtshulpverzoek (in theorie)
Verslaglegging
De opsporingsambtenaar moet een gedetailleerd technisch verslag maken van:
- Welke methode is gebruikt om binnen te dringen
- Welke software is geïnstalleerd
- Welke gegevens zijn verzameld
- Wanneer en hoe lang de toegang actief was
- Eventuele complicaties of fouten
Dit verslag is cruciaal voor de verdediging om de rechtmatigheid te toetsen.
Verweer tegen politie-hacks
Als verdachte of als advocaat zijn er verschillende verweerlijnen mogelijk:
1. Ontbreken rechtmatige grondslag
- Was er wel een art. 67 Sv-delict?
- Was er een redelijk vermoeden van schuld?
- Is de machtiging tijdig en correct aangevraagd?
2. Gebrekkige machtiging
- Is de machtiging te ruim of te vaag geformuleerd?
- Zijn de proportionaliteits- en subsidiariteitseisen getoetst?
- Is de machtiging verlopen (tijdslimiet)?
3. Overschrijding bevoegdheid
- Zijn er meer gegevens verzameld dan de machtiging toestond?
- Is de software langer actief geweest dan toegestaan?
- Zijn er andere systemen gehackt dan waarvoor toestemming was?
4. Technische verslaglegging onvolledig
- Ontbreekt het technisch verslag?
- Zijn de methoden niet of onvoldoende beschreven?
- Kan niet worden vastgesteld welke gegevens via de hack zijn verkregen?
5. Bewijsuitsluiting (art. 359a Sv)
Bij ernstige vormverzuimen kan bewijs worden uitgesloten. Dit is vooral kansrijk wanneer:
- De hack zonder machtiging is uitgevoerd
- Fundamentele rechten zijn geschonden
- De verdachte in zijn verdediging is geschaad
Onze expertise
Bij CyberSecurity AD bieden wij technische ondersteuning bij zaken waarin de hackbevoegdheid is toegepast:
Wat wij doen
- Analyse van de hack – Hoe is binnengedrongen? Welke methode is gebruikt?
- Audit technisch verslag – Klopt de beschrijving met de technische realiteit?
- Chain of custody – Is het verkregen bewijs integer?
- Reconstructie – Welke gegevens kunnen via de hack zijn verkregen?
- Contra-expertise – Second opinion op NFI- of FO-rapporten
Rapportage voor de rechtbank
Onze technische rapporten zijn:
- Onafhankelijk – geen politie- of OM-belang
- Onderbouwd – met technische referenties en methodologie
- Leesbaar – geschikt voor advocaten en rechters zonder IT-achtergrond
Bekijk onze werkwijze of neem contact op voor een vrijblijvend gesprek.